میهن نیوز- مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با اشاره به وجود حدود ۲۲ هزار بنای تاریخی شناسایی‌شده در این استان گفت: حجم بناها و بافت‌های تاریخی اصفهان به اندازه‌ای گسترده است که بودجه و نیروی انسانی میراث فرهنگی به تنهایی پاسخگوی نگهداری و مرمت همه آنها نیست و بر اساس قانون، دستگاه‌هایی که بناهای تاریخی در اختیار دارند موظف به تامین اعتبار، مرمت و بهره‌برداری از این بناها هستند.
به گزارش پایگاه خبری سیاسی میهن نیوز، امیر کرمزاده مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان امروز چهارشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار میهن نیوز با تشریح وضعیت بناها و بافت‌های تاریخی این استان اظهار داشت: دغدغه حفاظت از میراث تاریخی اصفهان، دغدغه‌ای عمومی است و با توجه به گستردگی بافت تاریخی این استان، صیانت از این آثار نیازمند همکاری و همراهی همه دستگاه‌های مسئول است.
وی گفت: تنها در شهر اصفهان حدود دو هزار هکتار بافت تاریخی وجود دارد و از مجموع شهرهای تاریخی کشور، ۳۳ شهر در استان اصفهان قرار گرفته است. این وضعیت نشان می‌دهد که استان اصفهان بیشترین حجم بافت و بنای تاریخی کشور را در خود جای داده است.
وی افزود: در استان اصفهان حدود ۲۲ هزار بنای تاریخی شناسایی شده و طبیعی است که اداره میراث فرهنگی با تعداد محدود نیروی انسانی و اعتبارات موجود، به تنهایی امکان نگهداری و مرمت تمام این بناها را ندارد.
این مسوول با اشاره به تکالیف قانونی دستگاه‌های دارای بناهای تاریخی اظهار داشت: بر اساس ماده ۹۸ قانون برنامه ششم توسعه و احکام دائمی، دستگاه‌هایی که بناهای تاریخی در اختیار دارند موظف هستند از محل بودجه خود نسبت به مطالعه، مرمت و بهره‌برداری از این بناها اقدام کنند.
کرمزاده ادامه داد: بنابراین بناهایی که در اختیار اداره اوقاف، شهرداری‌ها، گمرک و سایر دستگاه‌ها قرار دارند، الزاماً جزو بناهای تحت مالکیت میراث فرهنگی نیستند و متولیان آنها باید وظایف قانونی خود را در قبال این آثار انجام دهند.
وی تاکید کرد: بناهایی که سند مالکیت آنها به نام میراث فرهنگی است، رها نشده‌اند و این اداره متناسب با ظرفیت‌های خود به صورت سالانه برای مرمت و نگهداری آنها اقدام می‌کند.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان افزود: در مقابل، اگر دستگاهی وظیفه قانونی خود را در قبال یک بنای تاریخی انجام ندهد، میراث فرهنگی به عنوان دستگاه حاکمیتی موضوع را پیگیری می‌کند و برای دستگاه مربوطه ترک فعل ثبت و به مراجع ذی‌صلاح اعلام می‌شود.
وی گفت: در همین راستا تاکنون بیش از ۹۰ مورد ترک فعل درباره اداره اوقاف به مراجع مربوطه اعلام شده است و در موارد مختلف نیز درباره تخلفات صورت گرفته در بافت تاریخی، از جمله در گذر کمرزرین، ورود قانونی انجام شده و موضوع از طریق مراجع قضایی و نظارتی پیگیری شده است.
کرمزاده با بیان اینکه مسئولیت حفاظت از بناهای تاریخی تنها بر عهده میراث فرهنگی نیست، اظهار داشت: در مواردی که یک بنای تاریخی به دلیل رهاشدگی مالک با خطر ایمنی مواجه شود، ظرفیت‌های قانونی شهرداری برای رفع خطر وجود دارد و شهرداری می‌تواند با اخذ نظر میراث فرهنگی و دادستانی، تامین دلیل کرده و اقدامات ضروری را انجام دهد.
وی افزود: هزینه‌های انجام‌شده نیز می‌تواند در فرآیندهای قانونی از مالک مطالبه شود تا مسئولیت حفاظت از بنا صرفاً بر دوش دستگاه میراث فرهنگی قرار نگیرد.
این مسوول با اشاره به پدیده تخریب تدریجی برخی بناهای تاریخی اظهار داشت: در برخی موارد مالکان بناها را رها می‌کنند و حتی با ورود آب به ساختمان‌های کاهگلی زمینه تخریب بنا را فراهم می‌کنند. قانون در این زمینه به دستگاه‌های مسئول اجازه داده است که برای جلوگیری از تخریب عمدی و بازگرداندن بنا به اصالت تاریخی خود اقدام کنند.
کرمزاده ادامه داد: بسیاری از بناها یا ثبت ملی شده‌اند یا واجد ارزش تاریخی هستند و حتی اگر هنوز به ثبت نرسیده باشند، ارزش تاریخی و قابلیت حفاظت دارند. در چنین مواردی اجازه تخریب و ساخت‌وساز مغایر با ضوابط میراث فرهنگی داده نمی‌شود.
وی بر ضرورت فرهنگ‌سازی در زمینه حفاظت از آثار تاریخی تاکید کرد و گفت: دستگاه‌های اجرایی، مالکان خصوصی و حتی وراثی که مالکیت یک بنای تاریخی به آنها منتقل شده است، باید نسبت به حفاظت و مرمت این بناها احساس مسئولیت کنند.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان با اشاره به چالش‌های موجود در بازار تاریخی اصفهان اظهار داشت: یکی از مشکلات موجود، مشخص نبودن یا نادیده گرفتن مسئولیت مالکان و متولیان در قبال بناهای تاریخی است. برای نمونه، در بازار اصفهان گاهی مالک سرقفلی یک واحد تجاری، مالک اصلی بنا را مسئول مرمت می‌داند و مالک اصلی نیز از انجام مسئولیت خودداری می‌کند.
وی افزود: در چنین شرایطی باید دستگاه‌های متولی از جمله اوقاف، شهرداری و میراث فرهنگی در کنار یکدیگر قرار گیرند و به جای پاس‌کاری مسئولیت، برای حفاظت از بنا تصمیم مشترک بگیرند.
کرمزاده با انتقاد از نبود همکاری کافی میان برخی دستگاه‌های متولی گفت: در برخی استان‌ها تجربه همکاری میان بازار، اوقاف، شهرداری و میراث فرهنگی وجود داشته و اقدامات مرمتی به صورت مشارکتی انجام شده است، اما در اصفهان در برخی موارد میراث فرهنگی به تنهایی در حال پیگیری و انجام امور است.
وی اظهار داشت: انتظار می‌رود دستگاه‌هایی که مسئولیت قانونی دارند، به وظایف خود عمل کنند و رسانه‌ها نیز با مطالبه‌گری و اطلاع‌رسانی دقیق به ایجاد حساسیت عمومی درباره حفاظت از میراث فرهنگی کمک کنند.
این مسوول همچنین نسبت به انجام برخی حفاری‌ها و تغییر کاربری‌ها در بافت تاریخی هشدار داد و گفت: هرگونه حفاری در بافت تاریخی باید با مجوز میراث فرهنگی انجام شود و تغییر کاربری واحدهای تجاری در محدوده‌های ثبت‌شده نیز نیازمند هماهنگی و مجوز این اداره است.
کرمزاده با اشاره به برخی تغییر کاربری‌ها در میدان نقش جهان افزود: در مواردی مشاهده شده که واحدهایی در محدوده میدان نقش جهان برای فعالیت‌هایی مانند اجاره اسکوتر یا برخی فعالیت‌های تجاری دیگر مورد استفاده قرار گرفته‌اند که با کاربری و ضوابط این مجموعه تاریخی سازگار نیست و میراث فرهنگی نسبت به آنها مخالفت و پیگیری قانونی کرده است.
وی ادامه داد: در مواردی نیز در مجاورت بناهای شاخص تاریخی، تغییر کاربری‌هایی مانند تبدیل فضا به بستنی‌فروشی انجام شده که میراث فرهنگی نسبت به آن ورود کرده است.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان یکی از مشکلات جدی در این حوزه را ضرورت افزایش آموزش و آگاهی در دستگاه قضایی و عمومی دانست و گفت: امیدواریم آموزش‌های لازم در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی توسعه پیدا کند تا اهمیت و حساسیت این موضوع در تصمیم‌گیری‌های مختلف بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
کرمزاده در بخش دیگری از سخنان خود درباره واگذاری و احیای بناهای تاریخی به بخش خصوصی اظهار داشت: در بناهایی که ثبت شده‌اند، ابتدا باید مالک برای واگذاری بنا به بخش خصوصی اعلام آمادگی کند و پس از انتخاب سرمایه‌گذار نیز فرآیند مرمت و تغییر کاربری باید طبق ضوابط میراث فرهنگی انجام شود.
وی گفت: هر بنای تاریخی دارای کاربری و ویژگی‌های معماری خاص خود است و اگر قرار باشد کاربری آن تغییر کند، سرمایه‌گذار باید طرح مرمت ارائه کند و این طرح در کمیته فنی میراث فرهنگی بررسی و تصویب شود.
این مسوول افزود: برای نمونه اگر یک حمام تاریخی قرار باشد به سفره‌خانه سنتی تبدیل شود، موضوعاتی مانند سیستم گرمایش و سرمایش، فاضلاب، رطوبت، کاشی‌ها، سازه و نحوه مرمت بخش‌های آسیب‌دیده باید در طرح مرمت پیش‌بینی شود و اجرای آن نیز مطابق نظر کارشناسان میراث فرهنگی باشد.
کرمزاده در واکنش به ادعای برخی مالکان مبنی بر اینکه میراث فرهنگی مانع مرمت بناهای تاریخی می‌شود، اظهار داشت: اینکه گفته شود میراث فرهنگی اجازه مرمت بناهای تاریخی را نمی‌دهد، ادعای نادرستی است. قانون و فرآیندهای مربوط به مرمت بناهای تاریخی کاملاً مشخص است و میراث فرهنگی در چارچوب همین قوانین اقدام می‌کند.
وی گفت: محدودیت میراث فرهنگی زمانی اعمال می‌شود که مالک بخواهد در یک بنای تاریخی تغییراتی ایجاد کند که به اصالت و ارزش تاریخی آن آسیب بزند. میراث فرهنگی نمی‌تواند اجازه دهد یک بنای چندصدساله بدون توجه به ویژگی‌های معماری و تاریخی خود دستخوش تغییرات اساسی شود.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان با اشاره به چالش‌های ساخت‌وساز در بافت تاریخی شهر افزود: یکی از مشکلات مهم این است که در برخی نقاط، بافت‌هایی که عمدتاً یک یا دو طبقه بوده‌اند، به سمت ساخت‌وسازهای بلندمرتبه رفته‌اند و همین موضوع مشکلاتی مانند ترافیک، کمبود پارکینگ و دشواری دسترسی را ایجاد کرده است.
وی اظهار داشت: بسیاری از کوچه‌ها و معابر بافت تاریخی برای شرایط و نیازهای چندصد سال قبل طراحی شده‌اند و نمی‌توان انتظار داشت که امروز همان بافت را بدون توجه به ظرفیت‌های آن برای تردد گسترده خودروها و وسایل نقلیه سنگین آماده کنیم.
کرمزاده تاکید کرد: شعار اصلی در حفاظت از بافت تاریخی باید این باشد که ما خودمان را با بافت تاریخی سازگار کنیم، نه اینکه بافت تاریخی را برای راحتی خودمان تغییر دهیم.
وی افزود: اگر بافت تاریخی نیازمند تردد با خودروهای برقی، مسیرهای مناسب پیاده‌روی، سنگفرش یا آجر فرش است، باید متناسب با ظرفیت و هویت تاریخی همان بافت برنامه‌ریزی کنیم.
این مسوول در پایان گفت: حفاظت از میراث تاریخی اصفهان نیازمند همکاری جدی میان میراث فرهنگی، شهرداری، اوقاف، دستگاه‌های اجرایی، مراجع قضایی، مالکان و بخش خصوصی است و بدون این همکاری نمی‌توان انتظار داشت که از این حجم گسترده از آثار تاریخی به شکل مطلوب حفاظت شود.
وی افزود: رسانه‌ها نیز در این میان نقش مهمی در فرهنگ‌سازی، مطالبه‌گری و آگاهی‌بخشی دارند و می‌توانند با انعکاس دقیق مسائل و مشکلات، زمینه مشارکت بیشتر مردم و دستگاه‌های مسئول را در حفاظت از میراث فرهنگی فراهم کنند.
About the Author
