میهن نیوز- رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان با تأکید بر نقش راهبردی سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ در برنامه‌ریزی‌های کلان کشور و استان، گفت: اطلاعات دقیق جمعیتی، زیربنای شناخت واقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی، تعیین اولویت‌های توسعه‌ای، توزیع عادلانه منابع و برنامه‌ریزی متوازن میان شهرستان‌هاست. احمد خداوردی با اشاره به آغاز فرایند سرشماری از اول آبان‌ماه، اعلام کرد که در دوره جدید، گردآوری اطلاعات با تکیه بر داده‌های سامانه‌های موجود و مراجعه حضوری هدفمند انجام می‌شود و مشارکت مردم و اطلاع‌رسانی رسانه‌ها در ارتقای کیفیت آمارها نقشی تعیین‌کننده دارد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی میهن نیوز، احمد خداوردی، رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان، در نشست خبری با اصحاب رسانه با تشریح جایگاه آمار و برنامه‌ریزی در مسیر توسعه استان، سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۴۰۵ را یکی از مهم‌ترین طرح‌های آماری کشور دانست و اظهار داشت: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، همان‌گونه که از عنوان آن مشخص است، وظیفه راهبری برنامه‌ریزی توسعه در سطح استان را بر عهده دارد و در این مسیر، آمارهای معتبر و شاخص‌های دقیق، از مهم‌ترین ابزارهای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری محسوب می‌شوند.
وی گفت: سرشماری عمومی نفوس و مسکن از مهم‌ترین طرح‌های آماری کشور است و اطلاعات حاصل از آن، تصویری روشن از وضعیت جمعیتی، اجتماعی و مسکن جامعه ارائه می‌کند. این اطلاعات مبنای برنامه‌های توسعه‌ای و تصمیم‌گیری درباره نیازهای آینده کشور و استان خواهد بود و می‌تواند به توزیع عادلانه‌تر منابع و تحقق توسعه متوازن میان شهرستان‌ها کمک کند.
خداوردی با اشاره به برنامه‌ریزی برای آغاز سرشماری در اول آبان‌ماه افزود: داده‌های جمعیتی به ما کمک می‌کند بدانیم جمعیت هر منطقه چه میزان است، چه تغییراتی در آن رخ داده، روند مهاجرت چگونه بوده و وضعیت اشتغال و بیکاری در شهرستان‌ها چه شرایطی دارد. دستیابی به پاسخ دقیق این پرسش‌ها، بدون برخورداری از اطلاعات آماری قابل اتکا دشوار است.
وی اظهار داشت: یکی از پرسش‌های مهم در برنامه‌ریزی استان، شناخت جایگاه جمعیتی هر شهرستان و مقایسه وضعیت آن با سایر مناطق کشور است. سرشماری این امکان را فراهم می‌کند که تغییرات جمعیتی در طول زمان بررسی شود و تصمیم‌گیری‌ها بر پایه واقعیت‌های موجود، نه برداشت‌های ناقص یا اطلاعات غیرقابل اتکا، صورت گیرد.
سرشماری؛ ابزار شناخت تحولات جمعیتی و سکونتگاه‌های روستایی
رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان با اشاره به تجربه بررسی تغییرات جمعیتی سکونتگاه‌های روستایی در دهه‌های گذشته گفت: اطلاعات سرشماری تنها برای مشخص شدن تعداد جمعیت نیست، بلکه با تحلیل داده‌های دوره‌های مختلف می‌توان روند تغییرات جمعیتی، مهاجرت‌ها و تحولات سکونتگاهی را نیز شناسایی کرد.
وی افزود: در بررسی روند جمعیت روستاهای استان طی حدود هفت دهه گذشته، تغییرات قابل توجهی در وضعیت سکونتگاه‌های روستایی مشاهده شده است. برخی روستاها در طول زمان جمعیت خود را از دست داده‌اند، برخی با افزایش جمعیت مواجه شده‌اند و در تعدادی از مناطق نیز جمعیت به سمت سکونتگاه‌های بزرگ‌تر حرکت کرده است.
خداوردی ادامه داد: بررسی این تغییرات نشان می‌دهد که در بخشی از مناطق، جریان جابه‌جایی جمعیت از روستاهای حاشیه‌ای به سمت روستاهای بزرگ‌تر و سپس شهرهایی که در محور زنجان شکل گرفته یا توسعه یافته‌اند، اتفاق افتاده است. شناسایی این روندها، زمینه بررسی علت‌های مهاجرت و تمرکز جمعیت را فراهم می‌کند.
وی اظهار داشت: وقتی اطلاعات جمعیتی در چندین دوره سرشماری در دسترس باشد، می‌توان مشخص کرد که چرا برخی سکونتگاه‌ها با کاهش جمعیت مواجه شده‌اند، چه عواملی موجب افزایش جمعیت در مناطق دیگر شده و چه تغییراتی در الگوی استقرار جمعیت رخ داده است. این داده‌ها به برنامه‌ریزان کمک می‌کند تا به جای مواجهه صرف با پیامدهای مشکلات، ریشه‌های آن را شناسایی کنند.
این مسوول با اشاره به محدودیت منابع در فرایند توسعه تصریح کرد: منابع مالی و امکانات کشور نامحدود نیست و برای استفاده صحیح از آن‌ها باید اولویت‌ها را به‌درستی تشخیص داد. تصمیم‌گیری درباره محل تخصیص منابع، نوع خدمات مورد نیاز و نحوه اجرای برنامه‌های توسعه‌ای، زمانی اثربخش خواهد بود که بر اطلاعات دقیق و شناخت درست از شرایط مناطق استوار باشد.
ارتقای کیفیت داده‌ها؛ محور تصمیم‌سازی و برنامه‌ریزی توسعه
خداوردی با تشریح وظایف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گفت: برنامه‌ریزی توسعه، تولید و تحلیل آمارها و شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی، بودجه‌ریزی و موضوعات مرتبط با نیروی انسانی دولت در استان، از جمله حوزه‌های اصلی فعالیت این سازمان است و همه این بخش‌ها به اطلاعات معتبر و قابل استناد نیاز دارند.
وی افزود: ارتقای کیفیت داده‌ها و استفاده مؤثر از اطلاعات آماری در تصمیم‌سازی‌ها، یکی از اهداف محوری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی است. آمار زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهد که بتوان از آن برای شناخت وضعیت موجود، ارزیابی عملکردها، تعیین اولویت‌ها و طراحی برنامه‌های مؤثر استفاده کرد.
رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان اظهار داشت: آمار فرصتی برای شناخت دقیق‌تر وضعیت جامعه است؛ اینکه اکنون در چه شرایطی قرار داریم، چه اقداماتی انجام شده و برای رسیدن به اهداف توسعه‌ای چه مسیرهایی باید طی شود. بدون شناخت واقعیت‌ها، امکان ارزیابی صحیح عملکردها و تدوین برنامه‌های متناسب با نیازهای جامعه وجود نخواهد داشت.
وی با تأکید بر ضرورت ارتباط مستمر میان نظام آماری و جامعه گفت: بخشی از کیفیت آمار به همکاری دستگاه‌های دارنده اطلاعات و همچنین مشارکت مردم بستگی دارد. مردم در جایگاه‌های مختلف، بخشی از جامعه آماری کشور را تشکیل می‌دهند و میزان همکاری آنان در ارائه و تکمیل اطلاعات، بر کیفیت داده‌های نهایی تأثیرگذار است.
خداوردی با اشاره به نقش رسانه‌ها در این فرایند افزود: رسانه‌ها می‌توانند با اطلاع‌رسانی دقیق و به‌موقع، اهمیت سرشماری و کاربرد نتایج آن را برای مردم تشریح کنند. آگاهی عمومی از اهداف این طرح، به افزایش اعتماد و همکاری شهروندان کمک می‌کند و زمینه تولید آمارهای باکیفیت‌تر را فراهم می‌سازد.
تغییر شیوه اجرای سرشماری در سال ۱۴۰۵
رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان با اشاره به تفاوت شیوه اجرای سرشماری جدید با دوره‌های گذشته گفت: در دوره‌های پیشین، بخش عمده اطلاعات از طریق مراجعه به نقاط مختلف سکونتی و گردآوری مستقیم داده‌ها جمع‌آوری می‌شد، اما در دوره جدید، استفاده از اطلاعات موجود در سامانه‌های اداری و ثبتی، جایگاه محوری‌تری در فرایند سرشماری دارد.
وی اظهار داشت: در این دوره، اطلاعات موجود در سامانه‌های مختلف، از جمله ثبت احوال، سامانه‌های مرتبط با اسکان و برخی سامانه‌های دیگر، مبنای شناسایی و تکمیل اطلاعات جمعیتی قرار می‌گیرد. این داده‌ها می‌تواند اطلاعاتی درباره هویت افراد، محل سکونت و برخی ویژگی‌های خانوارها در اختیار نظام آماری قرار دهد.
خداوردی افزود: با استفاده از این اطلاعات، مشخص می‌شود چه بخش‌هایی از جامعه آماری دارای داده‌های قابل استفاده هستند و برای کدام افراد یا خانوارها به تکمیل اطلاعات نیاز است. در ادامه، مواردی که اطلاعات آن‌ها ناقص یا نیازمند بررسی بیشتر باشد، از طریق فرایندهای پیش‌بینی‌شده پیگیری خواهد شد.
وی با تأکید بر اینکه استفاده از داده‌های سامانه‌ای به معنای بی‌نیازی کامل از مراجعه حضوری نیست، تصریح کرد: در مواردی که اطلاعات موجود کافی نباشد یا نیاز به بررسی و تکمیل داشته باشد، مراجعه حضوری به‌صورت هدفمند انجام می‌شود تا داده‌های مورد نیاز برای تکمیل سرشماری به دست آید.
پیامک برای تکمیل اطلاعات و مراجعه حضوری هدفمند
خداوردی با اشاره به مراحل اجرایی سرشماری گفت: بر اساس برنامه اعلام‌شده در این نشست، از ۲۵ آبان‌ماه برای افرادی که اطلاعات آن‌ها در سامانه‌ها ناقص یا نیازمند بررسی تشخیص داده شود، پیامک ارسال خواهد شد تا برای تکمیل اطلاعات خود اقدام کنند.
وی افزود: در صورت تکمیل اطلاعات از سوی شهروندان، دامنه مراجعات حضوری مورد نیاز محدودتر خواهد شد و مراجعه مأموران سرشماری بر مواردی متمرکز می‌شود که اطلاعات آن‌ها از طریق سامانه‌های موجود قابل تکمیل نباشد.
رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان اظهار داشت: بر اساس توضیحات ارائه‌شده در نشست، مراجعه حضوری هدفمند تا ۳۰ آبان‌ماه در برنامه قرار دارد. همچنین برای استان زنجان، آغاز بخشی از اقدامات حضوری از ۲۶ آبان‌ماه مطرح شده است که جزئیات اجرایی آن باید از سوی مسوولان تخصصی سرشماری اطلاع‌رسانی شود.
وی با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی دقیق درباره مراحل مختلف اجرای طرح گفت: آگاهی شهروندان از زمان‌بندی و نحوه تکمیل اطلاعات، می‌تواند به تسهیل اجرای سرشماری کمک کند. از رسانه‌ها انتظار می‌رود اطلاعات رسمی مربوط به این طرح را به‌موقع در اختیار مردم قرار دهند تا شهروندان بدانند در صورت دریافت پیامک یا نیاز به تکمیل اطلاعات، چه اقدامی باید انجام دهند.
محرمانگی اطلاعات شهروندان در سرشماری
رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت صیانت از اطلاعات شخصی شهروندان تأکید کرد و گفت: اطلاعاتی که در فرایند سرشماری گردآوری می‌شود، محرمانه است و باید در چارچوب ضوابط نظام آماری مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: اطلاعات فردی شهروندان نباید به‌صورت شخصی و خارج از چارچوب‌های تعیین‌شده منتشر شود و آنچه در تحلیل‌ها و گزارش‌های آماری مورد استفاده قرار می‌گیرد، اطلاعات تجمیعی و قابل بهره‌برداری برای برنامه‌ریزی است.
خداوردی اظهار داشت: حفظ محرمانگی اطلاعات، از ارکان اعتماد عمومی به نظام آماری است و مردم باید اطمینان داشته باشند که داده‌های ارائه‌شده در فرایند سرشماری، برای شناخت وضعیت جامعه و برنامه‌ریزی توسعه‌ای به کار گرفته می‌شود.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی، مردم و رسانه‌ها خاطرنشان کرد: کیفیت سرشماری به میزان دقت در گردآوری اطلاعات، همکاری شهروندان و استفاده درست از داده‌ها بستگی دارد. هرچه اطلاعات دقیق‌تر و کامل‌تر باشد، امکان شناسایی نیازهای واقعی مناطق، تعیین اولویت‌های توسعه‌ای و تخصیص هوشمندانه منابع افزایش می‌یابد و برنامه‌ریزی برای آینده استان و کشور بر پایه شناختی روشن‌تر انجام خواهد شد.
About the Author
